ابراهيم اصلاح عربانى
717
كتاب گيلان ( فارسى )
شما محتوى اطلاعاتى است كه مىتواند براى مردم سودمند واقع شود . . . » « 1 » محمد على گيلك به زبانهاى فرانسه و انگليسى آشنائى داشت . تاريخ گيلان نگارش خودزكو را از فرانسه به فارسى برگردانيد كه در مجله فروغ رشت به چاپ رسيد . دو اثر ديگر از وى باقى است كه عبارتند از « شيخ زاهد گيلانى » و « تاريخ انقلاب جنگل » . وى در آبانماه 1345 به ديار باقى شتافت . لاكانى ، محمد شيخ محمد لاكانى فرزند شيخ مهدى لاكانى رشتى به سال 1291 شمسى در نجف به دنيا آمد . تحصيلات ابتدائى و علوم دينى را در رشت فراگرفت . در 1312 به قم عزيمت كرد و تحصيلات مذهبى خود را در اين شهر ادامه داده از آيت الله بروجردى اجازهء اجتهاد گرفت . از سال 1329 در شهر رشت اقامت گزيد و به ادارهء مدرسه دينى و ارشاد طالبان علم و تأليف و نگارش آثار ارزندهاى پرداخت كه اهمّ آنها عبارتند از : شرح بر قطع و ظن و استصحاب و تعادل و تراجيح رسائل شيخ انصارى ، شرح بر مكاسب محرمه و معاطاة و خيارات ، شرح بر مباحث الفاظ كفاية الاصول آخوند خراسانى ، رسالهاى در اشتباهات شهيد ثانى در شرح لمعه و همچنين رسالههاى ديگرى در مباحث مختلف مانند قاعده لاضرر ، رضاع ، جمع بين الرأيين ، اعتقادات ، دراية ، بحث نفس ، علم اخلاق ، قواعد فقهيّه و اصوليه . از جمله اقدامات عام المنفعهء اين فقيه فاضل احداث بيمارستان دويست تختخوابى دكتر حشمت است كه در شمار بهترين بيمارستانهاى شهرستان رشت مىباشد . لاكانى ، مهدى شيخ مهدى لاكانى فرزند ملا محمد حسين لاكانى به سال 1294 هجرى قمرى به دنيا آمد . پس از تحصيلات مقدماتى در سال 1318 هجرى قمرى براى ادامه تحصيلات به نجف رفته مدت 19 سال به كسب معارف اسلامى از جمله فقه و اصول و كلام و فلسفه پرداخت . او در محضر اساتيدى مانند مرحوم سيد محمد كاظم يزدى و آخوند خراسانى و شريعت اصفهانى تلمذ كرد و در سال 1327 به ايران بازگشته در رشت اقامت گزيد . شيخ مهدى در سال 1370 قمرى به جهان باقى شتافت . از او تأليفاتى بجاى مانده است كه اهم آنها عبارتند از : شرح مباحث الفاظ كفاية الاصول آخوند خراسانى ، كتابى در علم انساب و بقاع و امامزادههاى ايران و عراق ، ادعيه ، نوشتههائى به سبك انوار المجالس و مجالس المؤمنين . از اقدامات نيك آن مرحوم تجديد بنا و احياء مدرسه مستوفى رشت و تجديد ساختمان مسجد خواهر امام مىباشد . مجتهدى ، محمد على دكتر محمد على مجتهدى به سال 1287 شمسى در لاهيجان متولد شد . تحصيلات ابتدائى را در لاهيجان و متوسطه را در دار المعلمين و دبيرستان شرف تهران به پايان رسانيد . به سال 1310 در گروه چهارمين دورهء محصلين اعزامى به فرانسه عزيمت كرد . وى در دانشكدهء علوم ليل چهار شهادتنامهء مخصوص دورهء ليسانس را گذرانيد و به اخذ درجهء ليسانس نائل گرديد . چون در شهادتنامهء مكانيك استدلالى بين كليهء دانشجويان فرانسوى و خارجى مقام اول را حائز شد از طرف سرپرست محصلين ايرانى در فرانسه مورد تقدير واقع شد و ضمن دريافت جايزه ، به پاريس منتقل گرديد تا تحصيلات دورهء دكتراى خود را در دانشگاه معروف سوربن بگذراند . در سه ساله آخر تحصيل در دانشكدهء علوم پاريس ( 1938 - 1935 ) به اخذ سه ديپلم عالى فوق ليسانس در آناليز عالى ، مكانيك مايعات ، آئروديناميك و ئيدروديناميك عالى نائل آمد . در سال 1938 ميلادى رسالهء دكتراى دولتى خود را كه در رشتهء علوم رياضى در موضوع « حل برخى مسائل مكانيك مايعات » نگاشته بود با امتياز « شايان افتخار » گذرانيد . دكتر محمد على مجتهدى در سال 1317 به ايران بازگشت و با سمت دانشيار رياضى در دانشكدهء علوم و دانشسراى عالى به تدريس پرداخت و خدمت دولتى را با معلمى آغاز كرد . در سال 1320 به دانشكدهء فنى تهران منتقل شد و به عنوان استاد كرسى آناليز رياضى به تدريس پرداخت . وى پس از ارتقاء به رتبهء 10 استادى به درخواست خود بازنشسته شد . اما پس از بازنشستگى مشاغل حساس و مهمى را به عهده گرفت كه ذيلا به برخى از آنها اشاره خواهد شد . دكتر مجتهدى در مرداد 1323 به سمت رياست كالج البرز برگزيده شد و تا اوائل سال 1358 در اين سمت باقى بود . او طى 34 سال هزاران دانشآموز برجسته را تربيت كرد . شايستگى فوق العادهء او در مديريت موجب شد كه دبيرستان البرز در اغلب كشورهاى جهان به ويژه كشورهاى اروپا و آمريكا به عنوان يكى از بهترين سازمانهاى آموزشى ايران شناخته شود . فارغ التحصيلان البرز كه در دانشگاهها و مؤسسات پژوهشى خارج عضويت يافته و به مقامات ارزندهء علمى دست يافتهاند عموما موفقيت خود را مرهون حسن مديريت و مراقبتهاى صميمانهء دكتر مجتهدى مىدانند . دكتر مجتهدى چنان به كار تعليم و تربيت جوانان شايسته و لايق دل بسته بود كه در هرپست و مقامى رياست دبيرستان البرز را رها نكرد . او همزمان با تدريس در دانشكدهء فنى ، دانشسراى عالى ، هنرسراى عالى ، دانشكدهء افسرى ، نيروى هوائى و دانشگاه ملى ( سابق ) با توجه به تجربيات گرانبهاى خود در دانش رياضى و سوابق درخشان تحصيلى كتب و آثار ارزنده و معتبرى در زمينهء رياضيات تأليف كرد . بسيارى از تأليفات او جزء كتابهاى درسى دورهء متوسطه و دورههاى عالى قرار گرفت . اين استاد فاضل به اعتبار تبحر و تسلط خود در علوم رياضى و به پاس خدمات ارزندهاش به دريافت نشان علمى از وزارت فرهنگ فرانسه و نيز نشان درجهء اول فرهنگ ايران نائل آمد . يكى از مهمترين خدمات دكتر مجتهدى تأسيس دانشگاه صنعتى در تهران بود ، او را بايد به حق بنيانگذار دانشگاه شريف دانست . ساير مشاغل حساس او بدينقرار است : عضويت كميسيون علمى فرهنگستان از سال 1317 تا سال 1320 . عضويت رسمى شوراى عالى فرهنگ از سال 1323 . مديريت كل ادارى و آموزشى وزارت فرهنگ در سال تحصيلى 1326 - 1325 . سرپرستى محصلين ايرانى در فرانسه در سال 1339 . رياست دانشگاه شيراز در سال 1340 . رياست دانشگاه پلىتكنيك تهران از سال 1341
--> ( 1 ) . نامهها ، از مجموعه آثار نيما يوشيج ، گردآورى سيروس طاهباز ، 1368 ، صفحهء 381 .